آسیب شناسی عوامل موثر بر آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی ناجا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی پژوهشگاه علوم انتظامی

2 دانشیار دانشگاه امین

چکیده

هدف اصلی این مقاله آسیب شناسی عوامل موثر بر آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی ناجا می باشد. لذا عوامل موثر، در بعد دو فردی و سازمانی بررسی شده است. پژوهش حاضر از نظر رویکرد پژوهشی کمی است. هدف آن کاربردی و روش آن توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری آن را کلیه کارکنان با سابقه خدمت 25 سال به بالا تشکیل می دهد . با توجه به حجم جامعه آماری از طریق آزمون کوکران تعداد 400 نفر به عنوان نمونه آماری و بر اساس روش نموگیری خوشه ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ محقق ساخته است که روایی آن با استفاده از شاخص کفایت نمونه گیری 925/0 و پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 87/0 بدست آمد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم افزارSpss و با استفاده از آزمون‌های آماری تی زوجی و تک نمونه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد بعد فردی شامل مولفه های نگرانی(25/0) و امید (18/0) و بعد سازمانی شامل مولفه انتظارات(31/0) و نیازها (26/0) در آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی نقش دارند. همچنین یافته ها نشان داد بین وضع موجود و مطلوب فاصله وجود دارد. نتایج نشان داد باید راهبردهای لازم برای کاهش نگرانی‌ها و تحقق امیدها ، انتظارات و نیازهای کارکنان در شرف بازنشستگی پیش بینی گردد که لازمه آن بکارگیری ابزارهای قانونی، آموزشی ، ساختاری و فرهنگی می باشد تا از این طریق بتوان فاصله بین وضع موجود و مطلوب را از بین برد و کارکنان را برای بازنشستگی آماده کرد.

تازه های تحقیق

مقدمه
سازمان ها باید در طول دوران خدمت، بگونه ای فرصت های توسعه و پیشرفت را برای افراد مهیا نمایند که افراد بعد از بازنشستگی، مجهز به آخرین دانش و مهارتها در حوزه تخصصی خود بوده و در صورت تمایل به راحتی می‌توانند جذب بازار کار شوند. این برنامه ریزی مشمول تقویت بنیه مالی فرد نیز می‌شود بطوریکه وی بعد از بازنشستگی به راحتی قادر است از عهده مخارج روزانه زندگی برآمده و مشغول سفرهای سیاحتی گردد. بذل توجه خاص به مسائل بازنشستگان این اطمینان را در شاغلین ایجاد می کند که سازمان در آینده در قبال آنان نیز چنین عمل خواهد کرد. بطور کلی، این امر موجب بهبود عملکرد ایشان در بلندمدت می‌شود.
برنامه ریزی برای کارکنان در شرف بازتشستگی علاوه بر اینکه موضوعی انسانی و اخلاقی است، میتواند تأثیر بسیار مثبتی بر توفیق و یا عدم موفقیت سازمان داشته باشد. بازنشستگی تضمین رفاه و امنیت اقتصادی منابع انسانی در زمان پیری و از کار افتادگی است که از وظایف قطعی مسئولان است و سازمانها باید طرح های مناسبی را برای زمان بازنشستگی کارکنان طراحی و اجراء نمایند . بنابراین، برنامه ریزی و اعمال سیاست های دقیق و کارآمد از سوی مدیریت منابع انسانی سازمان ها در راستای پاسخ گویی به نیازهای اساسی کارکنان در شرف بازنشستگان امری ضروری بوده و برخورداری این افراد از حمایتهای مادی و معنوی سازمان متبوع، انتظاری به حق و مقبول است.
بازنشستگی به عنوان یک رویداد یا اتفاق ناراحت کننده در نظر گرفته شده است (بوتر ورث و همکاران، 2006)، در صورتیکه به قول اشلی(1990) بازنشستگی به عنوان یک فرایند عبارتست از تدارک و گذر از نقشی به نقش دیگر، یعنی از نقش کارمند که تابع هنجار های عینی است به نقش بازنشسته که هنجار های خاص خود را دارد.
مقام معظم رهبری امام خامنه ای )مدظله العالی( در این زمینه می فرمایند: " دوران بازنشستگی دوران انزوا و خانه نشینی محسوب نمی شود؛ بلکه دوران بالندگی، افتخار و استفاده از تجربیات آنان است". با وجود این باید توجه کرد، چنانچه افراد با آمادگی لازم به دوره بازنشستگی وارد نشوند، وضعیت جدید با توجه به نوع و شدت فشارهای روانی، میتواند تعادل زیستی فرد را بر هم زند؛ احساسات منفی ایجاد کند و احساس خوب بودن و سلامت فرد را به مخاطره بیندازد و ممکن است باعث شود دیدگاه فرد نسبت به واقعیت ها تغییر یابد و یا فرآیند تفکر و حل مسئله وی را بکلی مختل سازد؛ همچنین میتواند روابط افراد و احساس تعلق نسبت به دیگران را در آنها دگرگون سازد و به طور کلی نگرش افراد نسبت به زندگی را تغییر دهد )کریستوفر، 1384 ، ص374). بنابر این شرایط و اقداماتی باید سازمان انجام دهد تا افراد بپذیرند که میتوانند بدون داشتن شغل در دوره بازنشستگی به طور موفقیت آمیز، سربلند و بدون احساس نقش بی نقشی به عنوان فردی کامل به زندگی خود ادامه دهند (سیدجوادین،1391).
یافته های موربارک (1995) در بررسی انگیزه سالمندان داوطلب کار، نشان می دهدکه سالمندان جویای کار برای دستیابی به دو انگیزة ارضاء نیاز عزت نفس و ارتباط با نسل جوان تمایل به اشتغال مجدد دارند (بزرگمهری و دیگران،1389). امروزه به دلیل ارتقای سطح بهداشت و افزایش طول عمر، افراد پس از بازنشستگی هنوز سالهای زیادی را پیش رو دارند که حتی در مدت زمان قابل توجهی از آن توان جسمی، آمادگی و تمایل برای اشتغال و پذیرش مسئولیتهای مختلف شغلی و اجتماعی دارند. علاوه بر افزایش طول عمر، کاهش میانگین سن بازنشستگی و نیاز اقتصادی و مادی بسیاری از آنها ایجاب میکند مسائل و مشکلات این دوره از زندگی مورد توجه و بررسی قرار گیرد و برنامه ریزی های لازم برای آماده سازی آنها به منظور رو به رو شدن با اوضاع جدید و سازگاری با آن بویژه بهره مندی از زندگی همراه با احساس مفید بودن و نشاط صورت گیرد )اسلامینسب، 1393،ص 81).
آن چه که تاکنون کمتر مورد توجه سیاست گذاران منابع انسانی پلیس بوده و شاید یکی از مهم ترین نقاط آسیبپذیر کارکنان بازنشسته محسوب شود؛ بازنشستگی دفعی آنان است . به تعبیر دیگر،علی رغم آگاهی هر یک از کارکنان پلیس از موعد بازنشستگی خود، در صورت عدم آمادگی در مواجهه با این پدیده، احتمال آسیب پذیری آنان به دلیل تغییرات و شرایط جدید زندگی افزایش می یابد.
در ناجا مجموعه اسناد، مدارک و کتاب های منتشره در حوزه مدیریت منابع انسانی مباحث بسیار اندکی در ذیل موضوع بازنشستگی مطرح شده که آن نیز غالبا جنبه های مالی، اقتصادی و پرداخت های نقدی به بازنشستگان را پوشش می دهد و اساسا  جنبه های اجتماعی و روان شناختی مورد بررسی قرار نگرفته است. لذا این پژوهش در تلاش است تا بتواند با آسیب شناسی وضع موجود ، کمک قابل توجهی را برای آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی انجام دهد.

کلیدواژه‌ها


چکیده
هدف اصلی این مقاله آسیب شناسی عوامل موثر بر آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی ناجا می باشد. لذا عوامل موثر، در بعد دو فردی و سازمانی بررسی شده است. پژوهش حاضر از نظر رویکرد پژوهشی کمی است. هدف آن کاربردی و روش آن توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری آن را کلیه کارکنان با سابقه خدمت 25 سال به بالا تشکیل می دهد . با توجه به حجم جامعه آماری از طریق آزمون کوکران تعداد 400 نفر به عنوان نمونه آماری و بر اساس روش نموگیری خوشه ای چند مرحلهای انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن با استفاده از شاخص کفایت نمونه گیری 925/0 و پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 87/0 بدست آمد. تجزیه و تحلیل دادهها با نرم افزارSpss و با استفاده از  آزمونهای آماری تی زوجی و تک نمونه ای انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد بعد فردی شامل مولفه های نگرانی(25/0) و امید (18/0) و بعد سازمانی شامل مولفه انتظارات(31/0) و نیازها (26/0) در آماده سازی کارکنان در شرف بازنشستگی نقش دارند. همچنین یافته ها نشان داد بین وضع موجود و مطلوب فاصله وجود دارد. نتایج نشان داد باید راهبردهای لازم برای کاهش نگرانیها و تحقق امیدها ، انتظارات و نیازهای کارکنان در شرف بازنشستگی  پیش بینی گردد که لازمه آن بکارگیری ابزارهای قانونی، آموزشی ، ساختاری و فرهنگی می باشد تا از این طریق بتوان فاصله بین وضع موجود و مطلوب را از بین برد و کارکنان را برای بازنشستگی آماده کرد.


منابع و ماخذ
اسلامی نسب، علی (1393). روانشناسی اعتماد به نفس، تهران: انتشارات رشد.
اسماعیلی شیرازی، مرضیه (1389). «روان شناسی اجتماعی سالمندی». شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
براتی، هاجر  و عریضی ، حمید رضا (1388). رابطه تعهد کاری کارکنان با مرکزیت کاری و سلامت روان بعد از بازنشستگی با متغیر میانجی نفوذ سازمانی. نشریه مشاوره شغلی 6(4). 35-43.
بزرگمهری، خاطره ؛ گل پرور، محسن ؛ نوری، ابوالقاسم(1389). ارزیابی شروع سندروم بازنشستگی در شهر اصفهان. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی. 9(34).93-116. قابل بازیابی از:
http://jsr-p.khuisf.ac.i/article_533714.html
پارسا ، لیلا ؛ اعتباریان، اکبر؛ مهربان، هادی ؛ زمانی مقدم، افسانه(1397). تدوین مدل مدیریت بازنشستگی با رویکرد ترکیبی. فصلنامه مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت.سال 9، شماره 36. قابل بازیابی از :
http://iieshrm.ir/article-1-394-fa.html
رجبی فرجاد، حاجیه ؛ آهی ، پرویز(1398). طراحی الگوی توانمندسازی بازنشستگان ناجا (با تأکید بر عؤامل اقتصادی) .دوره 10، شماره 57. قابل بازیابی از:
http://phr.jrl.police.ir/article_93426.html
سلطانی، ایرج(1396). راهکارهای غنی سازی فرایند روانی اجتماعی بازنشستگی نشریه مدیریت دولتی.شماره 5.
سید جوادین، سید رضا (1391).مدیریت منابع انسانی و امور کارکنان، تهران: نشر نگاه دانش.
جعفری، محمد(1393). طراحی الگوی سنجش منزلت اجتماعی بازنشستگان پلیس. فصلنامه منابع انسانی ناجا . 6(39).
صانعی ، مهدی و اسماعیلی ، احمد رضا( 1392).بررسی وضعیت بازنشستگان ناجا و شناسایی مسائل و مشکلات آنها و ارائه راهکارهای علمی. فصلنامه منابع انسانی ناجا، شماره 19، دوره 1. قابل بازیابی از:
http://phr.jrl.police.ir/article_12416.html
نوبهار، منیر(1391). چالشهای موجود در انتقال به بازنشستگی از دیدگاه پرستاران بازنشسته. مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت، شماره ، 2 124. -91. قابل بازیابی

ارتقاء امنیت وب با وف ایرانی